Gullfoss
Svæði: SuðurlandHnit: 64.3271° N, 20.1199° W
Öflugur, tveggja stalla foss í Hvítá og hluti af Gullna hringnum.
Mikilvægt að vita
- Mikil hætta
- Gljúfurbrúnin, kraftmikil áin, mikill úði, vetrarhálka og nálægð neðri stígsins við fossinn krefjast varkárni, sérstaklega með börn.
Skipuleggðu stoppið
- Fyrir hverja
- Allir aldurshópar
- Hentar öllum aldurshópum. Hafa þarf náið eftirlit með börnum við óvarða gljúfurbrúnina, sérstaklega á neðri útsýnispallinum nálægt fossinum.
- Reiknaðu með
- 1 klst
Aðgengi
- Hjólastóll · Að hluta
- Efri útsýnispallurinn er aðgengilegur hjólastólum og er í um 3 mínútna fjarlægð frá kaffihúsinu og þjónustumiðstöðinni um trépalla. Neðri útsýnisstaðurinn krefst þess að farið sé um tröppur og blautt, ójafnt undirlag og er ekki aðgengilegur hjólastólum.
- Skert hreyfigeta · Að hluta
- Efri útsýnispallurinn hentar vel fyrir stuttar heimsóknir, en neðri pallurinn krefst þess að farið sé um tröppur og ójafnt, blautt undirlag.
- Skynræn áreiti · Takmarkað
- Mikill hávaði er frá fossinum, auk vinds, úða og mannfjölda á álagstímum. Kalt vatnsfok og hálka getur verið við gljúfrið.
- Vitræn geta · Að hluta
- Auðvelt er að rata á aðalútsýnispallinn, en mannfjöldi og val um efri eða neðri leiðir getur gert eftirlit erfiðara.
Hvers vegna það skiptir máli
Gullfoss varð snemma prófraun á hvort líta ætti á fossa Íslands sem iðnaðarorku eða verndað landslag. Sigríður Tómasdóttir í Brattholti, sem ásamt systrum sínum lagði fyrsta stíginn að fossinum, barðist gegn virkjunaráformum eftir að erlendir aðilar fengu leiguréttindi snemma á tuttugustu öld. Málaferlin töpuðust en verkefnið féll niður þegar leigugreiðslur stöðvuðust árið 1928 og Sigríður varð varanlegt tákn íslenskrar náttúruverndar. Ríkið keypti Gullfoss og aðliggjandi réttindi árið 1945. Meira land var gefið til verndar á áttunda áratugnum, minnisvarði um Sigríði reistur 1978 og fossinn og gljúfrið friðlýst sem náttúruvætti árið 1979.